RUHƏN DAYAZ OLMAQ TƏHLÜKƏSİ VƏ RUHUN KAMİLLƏŞDİRİLMƏSİ

Ruhdakı dayazlıq təhlükəsi

"Onlar Allah`ı lazımınca qiymətləndirmədilər. Şübhəsiz ki, Allah Qüvvətlidir, Qüdrətlidir!" (Həcc surəsi, 74)

Ruhən dayaz insanlar ayədə bildirildiyi kimi “Allah`ı lazımınca qiymətləndirməməkdən” ciddi cəhdlə çəkinməlidirlər. Rəbbimizin şəksiz iman gətirməyimiz üçün göstərdiyi saysız yaradılış dəlillərini qulaq ardına vuran, axirət yurdundakı sonsuz cəhənnəm əzabını düşünməyən və həyatlarını şeytanın idarəsi altında boş və mənasız keçirən insanlar dərin düşünməyə mane olan bəsit və ağılsız işlərlə məşğul olurlar.

İman gətirməyən insanların “dayaz və bəsit” mənəviyyatları olur. Allah qorxusundan kamilləşən ruha sahib olmurlar. Bütün həyatları keyfiyyətsiz, gözəl əxlaqi xüsusiyyətlərdən uzaq keçir. Ən cahil və bəsit rəftarlardan, çirkin və iyrənc şeylərdən zövq alırlar. Dərinlikdən və bundan qaynaqlanan gözəl əxlaqi xüsusiyyətərindən isə şiddətlə qaçırlar.

Ruhunu dərinləşdirmək, kamillik dərəcəsinə yüksəltməyə çalışmaq, Allah`ın diləməsi ilə, ancaq səmimi iman gətirən möminlərə xas xüsusiyyətdir. Bu, Allah`ın Onun yaratdıqları barədə dərin düşünən müsəlmanlara lütfüdür. Nəfslərinə uymayaraq həyatlarını Allah`ın dininə həsr edən və axirətdə Onun rizasını qazanacaqlarına ümid bəsləyən möminlərin ən çox düşündükləri mövzulardan biri də cəhənnəmdir. Bu həqiqətləri bir an belə unutmadıqları və dərindən düşündükləri üçün ruhlarında dayazlıqdan əsər-əlamət olmaz. Rəbbimiz hər an Ondan qorxub çəkinən, Onun rızasını, Quran əxlaqını, ölümü, cənnəti və cəhənnəmi düşünən müsəlmanlara kamil və güclü ruh, imanında qətiyyətli bir əxlaq bəxş edir. Beləliklə, möminlərin ruhu üstün əxlaqlı, ağıllı və dəyərli olur. Cənnət həsrəti onları pis və çirkin əməllərdən uzaqlaşdırır. Yalnız Allah`a yaxınlaşdıran vəsilələr axtarırlar. Əxlaqlarını daha da gözəlləşdirmək üçün var gücləri ilə cəhd edir, şövqlə və səbirlə nəfslərini nəzarətdə saxlayırlar. Bütün bunları edərkən, İnşaAllah, Rəbbimizin "Onlar səbir etdiklərinə görə Cənnətdə olan yüksək məqamla mükafatlandırılacaq, orada xeyir-dua ilə, salamla qarşılanacaqlar. Onlar orada əbədi qalacaqlar. Ora nə gözəl məskən, necə də gözəl iqamətgahdır!" (“Furkan” surəsi, 75-76) ayələri ilə vəd etdiyi cənnətə daxil olacaqlarına böyük ümid bəsləyirlər.

Ruhu kamilləşdirmək

Allah`a olan sevgilərini dərindən yaşamağı arzulayan möminlər "Ey iman gətirənlər! Allah`dan qorxun, Ona yaxınlaşmaq üçün vasitə axtarın...” (“Maidə” surəsi, 35) ayəsində bildirildiyi kimi, Ona yaxınlaşdıran bütün vəsilələrdən istifadə edirlər. Həyatlarını sonsuz axirət yurdu üçün “azuqə toplayaraq” yaşayırlar. Tək məqsədləri Rəbbimizin rizasını qazanmaq və sonsuz axirət yurdunda cənnətə qovuşmaqdır. Allah`a dərin sevgi və hörmət duyur və Onun bəyənib seçdiyi Quran əxlaqını yaşamağa çalışırlar. Yaşadıqları hər anı Allah`ın yaratdığını bilir və insanların deyil, yalnız Allah`ın rizasını güdürlər.

Yer üzündəki hər şeyin Allah`ın təcəllisi olduğunu bilən möminlər bir-birlərindəki gözəl xüsusiyyətləri də Rəbbimizin isimlərinin təcəllisi kimi görürlər. Bütün gözəlliklər kimi Allah`ın bəyəndiyi əxlaqa yiyələnən möminlərə duyduqları sevgi də məhz bundan qaynaqlanır. Möminlər bir insanın müsəlman olaraq Allah`ın əmrlərinə boyun əyməsini, Quran əxlaqına yiyələnməyə cəhdini, nəfsini əzərək hər an vicdanına tabe olmasını çox bəyənirlər. Hər üstün xüsusiyyət, hər gözəl əxlaq nümunəsi bir-birilərinə olan sevgilərini daha da artırır. Onlardakı bu gözəl xüsusiyyətlərin Allah`ın sonsuz gözəl əxlaqının təcəllisi olduğunu bildikləri üçün Rəbbimizi zikr edir, Ona daha dərin sevgi ilə yönəlirlər. Bütün bunlar möminin ruhundakı dərinliyi artrır, onları kamil imana qovuşdurur.

İnsanın ruhu ancaq iman və Allah sevgisi ilə dərinləşə, kamillik qazana bilər. Ruhun dərinləşməsi möminin axirətdəki sonsuz gözəl cənnət nemətlərindən zövq alması, qiyamətə qəti iman gətirməsi və Allah`ın lütfünü dərk etməsi üçün çox əhəmiyyətlidir. Ruhunu dərinləşdirməyən və həyatı səthi yaşayan insan dünyadakı nemətləri, Allah`ın onun üçün yaratdığı gözəllikləri görə və lazımınca dəyərləndirə bilməz. Eyni zamanda bu insanın cənnətdəki qüsursuz və sonsuz gözəl nemətlərdən zövq alması da qeyri-mümkündür. İnsan cənnətdən zövq ala bilmək üçün dünya həyatında bu əxlaqa yiyələnməli, ruhunu dərinləşdirməli və gözəlliklərdən, nemətlərdən, Allah`ın üstün təcəllilərindən dərin həzz duyan ruha sahib olmalıdır.

Allah dünyada insana çox qısa ömür verib. Sürətlə keçən bu ömür möminin imanını kamilləşdirib Allah`a yaxınlaşması, ruhunu dərinləşdirməsi üçün yeganə fürsətdir. Trilyonlarla, katrilyonlarla il deyil sonsuz olan axirət ilə müqayisədə dünyadakı ömrümüz “bir saniyə” belə deyil. Buna görə də Rəbbimizin bəxş etdiyi zamanı boş, mənasız işlərə deyil, sonsuz yaşayacağımız axirət yurdu üçün kamil imana yiyələnməyə sərf etmək lazımdır.